Zakład Pascala to XVII-wieczny argument filozoficzno-teologiczny stworzony przez Blaise'a Pascala. Nie jest to dowód na istnienie Boga, lecz pragmatyczna kalkulacja. Sugeruje on, że człowiek powinien wierzyć w Boga, ponieważ potencjalna nagroda za wiarę jest nieskończona, a ewentualna strata w przypadku jej braku – niewspółmiernie mała. [1, 2, 3]

Logika zakładu

Pascal przedstawił problem jako prostą macierz ryzyka, w której masz dwie opcje do wyboru: wierzysz lub nie wierzysz. Co dzieje się w poszczególnych scenariuszach? [1]

• Bóg istnieje: Jeśli wierzysz – zyskujesz wszystko (życie wieczne). Jeśli nie wierzysz – tracisz wszystko.

• Bóg nie istnieje: Jeśli wierzysz – tracisz niewiele (np. doczesne przyjemności). Jeśli nie wierzysz – zyskujesz niewiele. [1, 2]

Rachunek zysków i strat

Z punktu widzenia teorii decyzji, opcja "wiarę" przewyższa każdą inną opcję, ponieważ nieskończona nagroda (nieskończona użyteczność) pojawia się z prawdopodobieństwem większym od zera. Według Pascala, racjonalny człowiek powinien postawić na istnienie Boga, ponieważ w najgorszym wypadku traci skończone życie, natomiast w najlepszym – zyskuje nieskończoność. [1, 2]

Główne krytyki

Choć argument fascynuje do dziś, spotkał się z wieloma zarzutami filozoficznymi. Do najważniejszych należą: [1, 2]

• Problem wielu bogów: Zakład zakłada binarny wybór (Bóg chrześcijański vs. ateizm). Co jeśli istnieje inny Bóg, który karze za wybór "złego" boga?

• Brak szczerości: Trudno zmusić się do wiary jedynie z kalkulacji, a nie z prawdziwego przekonania.

Aby zgłębić temat w ujęciu historycznym, zapoznaj się z dokładnym opisem argumentu na Wikipedii. Jeśli interesuje Cię, jak ta koncepcja przekłada się na współczesną metodologię, zajrzyj do analizy na Obserwatorze Finansowym.

***

• Bóg istnieje: Jeśli wierzysz – zyskujesz wszystko (życie wieczne). Jeśli nie wierzysz – tracisz wszystko.

Bóg nie istnieje: Jeśli wierzysz – tracisz niewiele (np. doczesne przyjemności). Jeśli nie wierzysz – zyskujesz niewiele.

***

Zakład

+ Blaise'a Pascala

1. O słynny zakładzie Pascala

do dziśka tak  wciąż roztrząsany.

Jaka ważności tu jest skala?

I na zawsze już będziesz znany.

2. Geniusz to mógł tylko powiedzieć

i filozof z najwyższej półki.

Coś rzec i to nic dalej nie wiedzieć,

tak mi mówią z grubsza jaskółki .

3. A każdy ma swój rozum dany,

niech serce mu samo odpowie.

O Stwórco Boże Nasz kochany,

dowiesz się w Niebie, lecz nie w grobie.